Nu, 32 jaar later, kom ik met een tweede werk over de Nederlandse filmwereld: Celluloid Illusies: negen gezongen (levens)verhalen van Nederlandse acteurs en regisseurs uit de jaren ‘70.
Tracklist Album | Seks, Geweld En Religie (Paul Verhoeven) Blue Movie (Wim Verstappen) De James Dean Van Hengelo (Andy Vrielink) Willeke & Rutger De Ballade Van Hans van Tongeren De Camera Is Mijn Minnaar (Monique van de Ven) Mijn Alter Ego (Paul Verhoeven) De Ballade Van Emanuelle (Sylvia Kristel) Afscheidsbrief (Adriaan Ditvoorst)
Het idee voor Celluloid Illusies ontstond na het overlijden van Sylvia Kristel op 17 oktober 2012. Ik zat met een deadline voor een bijdrage voor het allround magazine De Hobbyrocker en gegrepen door het turbulente levensverhaal van Kristel besloot ik om een songtekst over haar leven te maken. Vijf dagen later stuurde ik het eindresultaat, dertien strofen van acht regels (later ingekort tot 9 strofen), naar De Hobbyrocker: mijn eerste lange ballade was geboren en ook het idee om ooit een album te maken over Kristel en haar illustere collega’s uit het gouden decennium voor de Nederlandse film.
Regisseur George Lucas zei ooit: "The secret to film is that it's an illusion." Het maken van een speelfilm kan geweldig zijn, maar ook een frustrerende en fnuikende obsessie, zo blijkt uit de negen songteksten (waarvan zes met een ik-verteller) die ik kort van enige inhoudelijke context zal voorzien.
Seks, geweld en religie (Paul Verhoeven)
De grootste Nederlandse filmregisseur aller tijden (Amsterdam, 18 juli 1938) is in twee liedjes op Celluloid Illusies de verteller en komt ook nog terug in vier andere songs op de plaat. Verhoeven is / was naast een erg gepassioneerde man vooral ook een onverzettelijke perfectionist die maakte wat hij voor ogen had en daar alles voor opzij schoof. Zijn in de titel genoemde hoofdthema’s gebruikte hij niet als sensatie, maar als manieren om de menselijke natuur te ontleden.
 |
Typerend voor zijn provocerende stijl vertelt Wim Verstappen (Gemert, 5 april 1937 – Amsterdam, 24 juli 2004) ironisch, trots en zelfbewust over zijn enige succesfilm. Al in 1964 stelde hij op de AVRO-televisie dat moraliserend spreken over seks zélf een vorm van pornografie is — omdat men er op die manier toch mee bezig blijft. Zijn credo: “het goede recht van eerlijke pornografie.” kon hij in 1971 voor het eerst met zijn filmpartner Pim de la Parra in de praktijk brengen met Blue Movie, de eerste Nederlandse bioscoopfilm waarin seksscènes en een erectie te zien waren. Na enkele maanden konden Pim & Wim zich miljonair noemen door de opbrengsten, maar het geld ging al snel weer op aan een reeks nieuwe films die geen van allen zo succesvol waren.
|
De James Dean van Hengelo (Andy Vrielink)
Andy Vrielink (Hengelo, 1957 - Enschede, 14 mei 1990) was een anti-held uit het oosten die even het grote toneel van de filmwereld betrad, maar daarna bewust terugkeerde naar zijn eigen, ruwe realiteit. Op 2 juni 2009 zat ik met Asing, Jaap en Kees in een zaaltje in het Filmmuseum te Amsterdam waar regisseur en Tukker Frank Wiering een korte inleiding gaf over zijn speelfilm Andy, bloed en blond haar die dertig jaar geleden was verschenen. Hij besloot zijn praatje met de mededeling dat hij de film zelf niet wilde zien, omdat hij zich dan te veel zou ergeren aan alle fouten en gebreken, maar dat hij na afloop wel eventuele vragen wilde beantwoorden. Na afloop bleven we nog even in onze stoeltjes zitten, maar Wiering kwam niet opdagen. Toen we wat gingen drinken op het terras buiten het Filmmuseum zag Jaap de regisseur met zijn gevolg een paar meter verderop zitten. Kees en Asing stapten meteen op Wiering af. Kees wilde een handtekening op zijn illegaal gebrande dvd van ABEBH, die hij een week eerder via Marktplaats had gekocht voor tien euro. Asing wilde hier een foto van maken voor zijn weblog. Ik was benieuwd naar de reactie van Wiering. Daniël Lohues vertelde me ooit dat hij heel kwaad kon worden als fans bij hem kwamen met het verzoek om een handtekening te zetten op een illegaal gebrande cd van Skik. Frank Wiering had, zo te zien, hier helemaal geen moeite mee. “Hij had heel veel roos op z’n schouders,” zei Asing even later over de Hengelose regisseur.
|
Weemoedig en liefdevol denkt Willeke van Ammelrooy (Amsterdam, 5 april 1944) terug aan haar interactie met Rutger Hauer (Breukelen, 23 januari 1944 – Beetsterzwaag, 19 juli 2019) vanaf de tijd dat ze op 16-jarige leeftijd verkering met hem had. Persoonlijke geschiedenis verweeft met filmgeschiedenis. Een melancholie over hoe dingen lopen, over ouder worden, over gemiste verbinding.
|
Op een winterse zondagmiddag in 1980 was ik alleen thuis en zag ik in het tv-programma Cinevisie van de NOS, dat werd gepresenteerd door de schuchtere krullebol Cees van Ede, een item over de nieuwste film van Paul Verhoeven: Spetters. Ik was elf en de beelden van een naakte Renée Soutendijk in een caravan en die godsdienstwaanzinnigen in een wapperende evangelisatietent spraken erg tot mijn verbeelding. Jaren later zag ik de film op tv en was onder de indruk van het rauwe en realistische verhaal. De tragische geschiedenis van de getormenteerde hoofdacteur Hans van Tongeren (Breda, 18 januari 1955 – Amsterdam, 25 augustus 1982) leerde ik pas later kennen. Van Tongerens’ snelle opkomst in de filmwereld — van onbekende jongen tot ster in Spetters, die door Paul Verhoeven als “een jonge Belmondo, de Rutger Hauer van de jaren tachtig” werd genoemd, werd gevolgd door een snelle psychische neergang met een vergeefse zoektocht naar identiteit en betekenis. Net voordat hij zich ophing in zijn huis te Amsterdam was hij gecast voor de film Van de koele meren des doods, waarin hij net als in Spetters een zelfmoordenaar zou spelen.
|
De camera is mijn minnaar (Monique van de Ven)
Ik kreeg het idee voor het lied na het lezen van het artikel ‘De camera is mijn minnaar, hij verleidt me. Monique van de Ven over de camera’ in Trouw (20-2-1993) van Pieter Webeling. Het lied begint met de bekendste fietsscène uit de Nederlandse filmgeschiedenis. De toon is flirterig, levendig, vol jeugdige bravoure en humor. De “minnaar” blijkt niet enkel de camera, maar ook letterlijk de cameraman, Jan de Bont, (Eindhoven, 22 oktober 1943), met wie Monique van de Ven (Zeeland (Noord-Brabant), 28 juli 1952) trouwde na de opnames van Turks Fruit. De toon verandert van speels naar pijnlijk: jaloezie, machtsdynamiek, seksisme in de filmwereld, de kwetsbaarheid van de vrouw voor de lens.
|
“Rutger was voor mij wat Marcello Mastroianni voor Fellini was, een alter ego,” zei Paul Verhoeven na het overlijden van Rutger Hauer. Verhoeven stelde dat hij zich via Hauer “maximaal kon uitdrukken. Rutger was niet iemand die heel lang over dingen praatte. Als je hem een rol gaf, dan dééd hij gewoon. Sommige acteurs hebben die zeldzame gave”. In het lied vertelt Verhoeven over Hauer: bewondering, teleurstelling, trots en verlies (Hauer weigerde na hun samenwerking in Flesh & Blood in 1984 om ooit nog in een film van Verhoeven te spelen) lopen in elkaar over.
|
De ballade van Emmanuelle (Sylvia Kristel)
Met een mengeling van ironie, weemoed en tragiek vertelt Sylvia Kristel (Utrecht, 28 september 1952 – Amsterdam, 17 oktober 2012) in een kwartier haar levensverhaal: van haar moeilijke jeugd in Utrecht tot de internationale roem (en vervreemding) die volgde na Emmanuelle (1974). De ballade kent vier thematische hoofdlijnen: Ambitie en manipulatie in de filmwereld: haar vroege rollen, de zelfverzekerde, maar ook naïeve manier waarop ze kansen greep. De mythe van Emmanuelle: hoe de rol haar definieerde, maar ook gevangen zette. Verlies van controle: financiële naïviteit, mislukte carrière-pogingen, en uiteindelijk eenzaamheid. Zelfreflectie en waardigheid: ondanks alles spreekt er zelfspot en waardigheid uit Kristels relaas, alsof ze vrede heeft met haar verleden — maar nooit helemaal.
|
Afscheidsbrief (Adriaan Ditvoorst)
In de jaren zestig gold Adriaan Ditvoorst (Bergen op Zoom, 23 januari 1940 – aldaar, 18 oktober 1987) als de meest talentvolle regisseur van zijn generatie. In de jaren zeventig veranderde het Nederlands filmklimaat. Er ontstond het begin van een filmindustrie waarin Ditvoorsts persoonlijke experimenten moeilijk een plek konden vinden. Ditvoorst raakte steeds meer geïsoleerd en werd een eenling die gedreven door persoonlijke obsessies een duister en afgesloten wereldbeeld omarmde. Hij schreef een afscheidsbrief bestaande uit zeven woorden: “Alles is stilte, meer er is niet”, om zich daarna op 47-jarige leeftijd te verdrinken in de Schelde.
Artiest: Meindert Talma
Album: Celluloid Illusies
Releasedatum: 10.04.2026
Label: Excelsior Recordings
Cat nr: EXCEL96876 (LP) & EXCEL96877 (CD)
|
[Back to TOP] |
Geen opmerkingen:
Een reactie posten